Böbrek Yetmezliği

Böbreklerin çalışmasının yavaşlaması veya durmasına bağlı olarak kanda bulunan su, tuz ve diğer minerallerin dengesinin bozulmasıdır.

Böbrekler çalışmadığı zaman mineraller ve atık sıvılar vücutta birikmeye başlar ve bunların seviyeleri yükselmeye başladıkça tehlikeli sonuçlar doğabilir.

Böbrek yetmezliği belirtileri arasında, tuvalete çıktığınızda çok az idrar gelmesi, hiç idrar gelmemesi, bacak ve ayaklarda ödem oluşması ilk sıralarda gelmektedir.

Böbrek Yetmezliği Belirtileri

Böbrek yetmezliğin, ilk aşamalarında herhangi bir belirti, bulgu vermeyebilir. Ancak böbreklerin çalışma kapasitesi düşmeye başladıkça vücuttaki su ve elektrolit dengesi bozulmaya başlamaktadır. Böbrek yetmezliği ilerledikçe güçsüzlük, nefes darlığı görülür. Bu durumda ayaklar ve bacaklar başta olmak üzere vücut genelinde şişlik oluşabilir. Böbrekler, tam kapasite ile çalışmadığı için tuvalette idrar çok az gelebilir ya da hiç gelmez. Diğer belirtileri ise iştah azlığı, mide bulantısı ve kusmadır. Ek olarak zihin karışıklığı, kaygı, sinirlilik hali ve uyku sorunları baş gösterebilir. Böbrek yetmezliğinin diğer bazı belirtileri ise hıçkırık, kas krampları, kas seğirmesi, kaşıntı, göğüs ağrısı, kontrol edilemeyen yüksek tansiyon olarak sıralanabilir.

Böbrek yetmezliği belirtileri, kişiden kişiye değişebilir veya başka bir rahatsızlığın belirtileri ile karışabilir.

Böbrekler, her türlü duruma oldukça kolay uyum gösterebildiğinden böbrek yetmezliğinin ciddi belirtileri, böbrekler geri dönüşümsüz şekilde hasar görene kadar ortaya çıkmayabilir.

Korunmak için belirtiler hafif dahi olsa, normal dışı bir durum fark ettiğinizde vakit kaybetmeden doktor kontrolüne giderek gerekli testleri yaptırmanız önerilmektedir.

Böbrek Yetmezliği Çeşitleri Nelerdir?

Böbrek yetmezliği, nedenlerine göre 5 ana şekilde incelenir:

Akut böbrek dışı nedenlere bağlı (prerenal) yetmezlik: Bu tarz yetmezlik, böbreklere gelen kan akışının azalması durumunda yaşanır. Kan akımı azaldığında böbrekler kanı tam anlamıyla filtreleyemez. Bu tarz böbrek yetmezliği, genellikle kan akımını azaltan durumun düzeltilmesiyle birlikte tedavi edilebilir.

Akut böbrek içi (Renal) böbrek yetmezliği: Bu tip yetmezlik, doğrudan böbrekleri etkileyen travmalar sonrasında görülür. Kazalar, böbreklere alınan darbeler, toksin yüklenmesi, böbreklere yeterince oksijen gitmemesi, aşırı kan kaybı, böbrek enfeksiyonları bu tip böbrek yetmezliği nedenleri arasındadır.

Kronik böbrek dışı nedenlere bağlı (prerenal) böbrek yetmezliği: Akut prerenal böbrek yetmezliği tedavi edilmezse ve böbrekler kanı temizleyemezse durum akut içsel böbrek yetmezliğine dönüşür. Bu durumda böbrekler, küçülmeye başlar ve fonksiyonunu zamanla kaybeder.

Kronik içsel böbrek yetmezliği: Böbreklere alınan darbeler, travmalar ve tedavi edilmezse böbrek enfeksiyonları akut içsel böbrek yetmezliğinin kronik içsel böbrek yetmezliğine dönüşmesine neden olabilir.

Kronik böbrek sonrası (Postrenal) böbrek yetmezliği: Bu tip böbrek yetmezliği, idrar yollarının uzun süre tıkalı kalması, önünün kesilmesi ve idrarın vücuttan tam olarak atılamaması sonrasında oluşur.

Riski Artıran Faktörler Nelerdir?

Ana tip yetmezlik sebeplerine ek olarak, çok kısa zamanda aşırı miktarda sıvı kaybı yaşanması, tansiyon ilaçları, kalp krizi, kalp hastalıkları, enfeksiyon, karaciğer yetmezliği, bazı ilaçların (aspirin, ibuprofen, advil vb.) sık kullanımı, lupus hastalığı, kemik iliği kanseri, kolesterol birikimi nedeniyle tıkanan damarlar, aşırı alkol tüketimi, uyarıcı ilaçların kullanımı, kan damarlarında görülen enfeksiyonlar, su ve protein kaybına neden olan ciddi yanıklar ve vücudun susuz kalması verilebilir.

Teşhis Nasıl Yapılır?

Doktorunuz, sizi rahatsız eden belirtilerin neler olduğunu öğrendikten sonra fiziksel muayene yapacaktır. Gün içinde ne kadar idrar yaptığınızı ve idrara çıktığınızda herhangi bir sorun yaşayıp yaşamadığınızı, tansiyon şikayetiniz olup olmadığını ve sizin dikkatinizi çekmeyen ancak size hatırlatabileceği bazı bulguları sorabilir.

Böbrek yetmezliği teşhisinin tam konulabilmesi için çeşitli testler ve prosedürler uygulanmaktadır. İdrar ve kan testleri sizin böbreklerinizin işlevlerini tam olarak yapıp yapmadığının belirlenmesi açısından doktorunuza yardımcı olacaktır.

Böbreklerin boyutlarında ve şeklinde bir değişiklik olup olmadığının görülebilmesi için ultrason ve/veya tomografi gibi görüntüleme yöntemlerine başvurulabilir.

Çok nadiren, bazı durumlarda böbrek biyopsisi yapılması gerekebilir.

Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi, böbrek yetmezliğinin nedenine ve evrelerine bağlı olarak değişmektedir.

Örnek olarak; böbrek yetmezliği kandaki azlığa bağlı ise doktorunuz damar yolundan (entravenöz) sıvı desteği önerebilir.

Bunun tam tersinde ise yani böbrek yetmezliği aşırı sıvı birikimi nedeniyle gelişirse, idrar söktürücü ilaçlar reçetenize eklenebilir.

Hastanın kanında bulunan çeşitli mineral (kalsiyum, potasyum vb.) oranlarını normal düzeylerine getirebilmek için ilaç önerilebilir.

Böbrek yetmezliği nedeniyle, artan kandaki toksinleri vücuttan atabilmek için diyaliz tedavisi gerekebilir. Yapay bir böbrek görevi gören diyaliz makinesi; kanı filtreler, toksinleri temizler ve temizlenmiş kanı vücuda geri verir.

Nasıl Beslenmek Gerekir?

Böbrek yetmezliği tedavisi sırasında ve sonrasında böbrekleri korumak için doğru beslenmek çok önemlidir.

Doktorunuz, durumunuza uygun bir beslenme programını oluşturmak üzere sizi bir beslenme uzmanına (diyetisyen) yönlendirebilir.

Böbrek yetmezliği olan hastalara, böbreklerin üzerine olan yükün azaltılması için genellikle potasyumdan zengin gıdaları az tüketmeleri (muz, portakal, patates, ıspanak, domates vb.), sodyumu kontrol altında tutmaları (konserve gıdalar, dondurulmuş gıdalar, hazır gıdalar, fast-food gıdalar vb.), fosforu sınırlandırmaları (süt, fıstık, kuru yemişler vb.) önerilmektedir.

Börek Yetmezliğinden Nasıl Korunulur?

Böbrek yetmezliğinden korunmak için beslenme düzenine mutlaka uymak gerekmektedir. Böylece böbrekler üzerinde olabilecek zararlı etkilerden kaçınılmış olur.

Tuz tüketimini azaltmak, aşırı yağlı gıdalardan kaçınmak, alkol alımını sınırlandırmak, sigara tüketimini azaltmak ve tüketimi kesmek, böbreklerinizin düzenli çalışmasına yardımcı olacaktır. Bunları ne kadar fazla kullanıyorsanız böbrekleriniz de bu etkileri temizlemek için o kadar fazla çalışmak zorunda kalacaktır.

Devamlı olarak, normalden fazla çalışan böbrekler, sonunda yorulabilir. Yüksek tansiyon ve şeker hastaları, sonraki yıllarda böbrek yetmezliği yaşamamak için doktorun verdiği ilaçları düzenli olarak kullanmalı, tansiyon ve şeker seviyelerini kontrol altında tutmalıdır.
 
SİTE HARİTASI
BİLGİ TOPLUMU HİZMETLERİ
© 2011-2017 Abdi İbrahim İlaç Sanayi ve Tic A.Ş.
Bu sitede yer alan bilgiler, hekim ve eczacıya danışmanın yerine geçmez. Abdi İbrahim ilaçları ile ilgili her türlü bilgi talebinde bize ulaşabilirsiniz;
Tel: 0212 366 8400
E-Posta: info@abdiibrahim.com.tr